Bộ Y tế đề xuất bỏ phân chia đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II

Bộ Y tế đang xây dựng và lấy ý kiến dự thảo thông tư sửa đổi quy định về đào tạo bác sĩ chuyên khoa, trong đó đề xuất đáng chú ý là bỏ cách phân chia bác sĩ chuyên khoa I và bác sĩ chuyên khoa II như hiện nay, tiến tới cấp một văn bằng bác sĩ chuyên khoa thống nhất. Đề xuất do Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, chủ trì xây dựng.

Hệ thống đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II hiện nay ra sao?

Theo mô hình đào tạo sau đại học ngành y hiện hành tại Việt Nam, sau khi tốt nghiệp bác sĩ đa khoa, người học có thể theo học chương trình bác sĩ chuyên khoa I trong khoảng hai năm để được cấp văn bằng chuyên khoa I. Sau đó, nhiều bác sĩ tiếp tục học lên chương trình chuyên khoa II để được cấp văn bằng chuyên khoa II, tương ứng với trình độ chuyên môn sâu hơn, thường gắn với các vị trí phụ trách chuyên môn tại bệnh viện. Song song đó, hệ thống đào tạo y khoa còn có chương trình bác sĩ nội trú, tuyển sinh ngay sau khi tốt nghiệp đại học y, dành cho những sinh viên có kết quả học tập xuất sắc.

Vì sao cần thay đổi mô hình đào tạo bác sĩ chuyên khoa hiện nay?

Theo Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, cách phân chia bác sĩ chuyên khoa I và bác sĩ chuyên khoa II đang áp dụng "chưa thực sự phù hợp với phạm vi hành nghề và mức độ chuyên sâu" của từng vị trí công tác trong hệ thống y tế. Trên thực tế, nhiều bác sĩ sau khi hoàn thành chương trình chuyên khoa I vẫn tiếp tục học lên chuyên khoa II để đảm nhận công việc chuyên môn sâu hơn, khiến quá trình đào tạo kéo dài và có phần trùng lặp về nội dung.

Cơ quan soạn thảo cũng dẫn kinh nghiệm quốc tế cho thấy hầu hết các quốc gia không duy trì song song hai loại văn bằng chuyên khoa như Việt Nam, mà áp dụng một chương trình đào tạo chuyên khoa xuyên suốt, có thời lượng linh hoạt tùy theo yêu cầu của từng chuyên ngành. Đây là cơ sở để Bộ Y tế xem xét điều chỉnh mô hình đào tạo trong nước theo hướng tinh gọn, tiệm cận chuẩn quốc tế.

Mô hình đào tạo bác sĩ chuyên khoa mới được đề xuất như thế nào?

Thống nhất một chương trình, một văn bằng

Theo dự thảo, thay vì cấp riêng văn bằng chuyên khoa I rồi chuyên khoa II như hiện nay, hệ thống đào tạo sẽ chuyển sang một chương trình bác sĩ chuyên khoa thống nhất. Thời gian đào tạo được xác định linh hoạt, dựa trên yêu cầu năng lực chuyên môn của từng lĩnh vực thay vì áp dụng một khung thời gian cứng cho tất cả các chuyên ngành. Sau khi hoàn thành chương trình, bác sĩ được cấp một văn bằng chuyên khoa duy nhất.

Bác sĩ nội trú là chương trình đào tạo đặc biệt

Dự thảo cũng xác định rõ hơn vị trí của chương trình bác sĩ nội trú, xem đây là "chương trình đào tạo chuyên khoa đặc biệt dành cho các bác sĩ trẻ xuất sắc" ngay sau khi tốt nghiệp đại học y khoa, thay vì là một nấc trong hệ thống chuyên khoa I, chuyên khoa II như cách hiểu phổ biến hiện nay.

Mỗi người chỉ được dự thi bác sĩ nội trú một lần

Một điểm mới đáng chú ý khác trong dự thảo là quy định mỗi người chỉ được dự thi kỳ thi bác sĩ nội trú duy nhất một lần trong quá trình học tập, nhằm bảo đảm tính nghiêm túc, công bằng và giảm áp lực thi cử kéo dài đối với sinh viên y khoa.

Ngành y tế cần chuẩn bị gì để thích ứng với mô hình mới?

Việc chuyển đổi từ hai loại văn bằng sang một chương trình chuyên khoa thống nhất đặt ra yêu cầu xây dựng bảng đối chiếu năng lực và cơ chế chuyển tiếp rõ ràng cho những bác sĩ đang trong quá trình đào tạo chuyên khoa I hoặc chuyên khoa II theo mô hình cũ, để tránh gián đoạn quyền lợi và lộ trình nghề nghiệp của người học. Giới chuyên môn cũng lưu ý thời gian đào tạo của chương trình mới nên được xác định dựa trên năng lực, kỹ năng cần đạt được của từng chuyên ngành, đồng thời gắn với nhu cầu nhân lực thực tế của hệ thống khám, chữa bệnh, thay vì chỉ điều chỉnh về mặt hình thức văn bằng.

Khi nào mô hình đào tạo mới được áp dụng?

Hiện Bộ Y tế mới đang trong giai đoạn lấy ý kiến dự thảo thông tư, chưa công bố thời điểm chính thức áp dụng mô hình đào tạo bác sĩ chuyên khoa mới. Các cơ sở đào tạo y khoa, bệnh viện và bác sĩ đang theo học chương trình chuyên khoa I, chuyên khoa II được khuyến nghị tiếp tục theo dõi các văn bản hướng dẫn tiếp theo của Bộ Y tế để cập nhật kịp thời.

Đề xuất bỏ phân chia đào tạo bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II cho thấy định hướng của Bộ Y tế trong việc chuẩn hóa hệ thống văn bằng chuyên môn y khoa, rút ngắn và giảm trùng lặp trong quá trình đào tạo, đồng thời từng bước tiệm cận với mô hình đào tạo bác sĩ chuyên khoa của nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là thông tin các cơ sở đào tạo y khoa, bệnh viện và đội ngũ y bác sĩ trẻ cần quan tâm theo dõi trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo: Báo Tiền Phong - "Bộ Y tế dự định bỏ đào tạo phân chia bác sĩ chuyên khoa I, chuyên khoa II", ngày 10/8/2026; Báo Sức khỏe & Đời sống - "Về đề xuất đổi mới đào tạo bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa", ngày 13/8/2026.