Bộ Y tế sửa đổi Luật Hiến, ghép mô tạng: Kỳ vọng mở rộng nguồn tạng hiến, cứu sống nhiều bệnh nhân

Chiều 3/8, Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia tổ chức Hội nghị đẩy mạnh thông tin về hiến, ghép mô tạng. TS Nguyễn Hoàng Phúc - Phó giám đốc Trung tâm Điều phối Ghép tạng quốc gia cho biết Bộ Y tế đang xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác, với 8 nhóm chính sách trọng tâm nhằm tháo gỡ rào cản, mở rộng nguồn tạng hiến và nâng cao hiệu quả điều phối ghép tạng trên phạm vi toàn quốc.

Số ca hiến tạng tăng mạnh trong những năm gần đây

Theo TS Nguyễn Hoàng Phúc, trong 3 năm trở lại đây, số ca hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Nếu năm 2024 cả nước có 41 ca chết não hiến tạng thì năm 2025 đã tăng lên 66 ca; 7 tháng đầu năm 2026 ghi nhận 46 ca, riêng tháng 7/2026 có 8 ca chết não hiến tạng - con số cao nhất được ghi nhận trong một tháng từ trước đến nay.

Từ 8 người hiến tạng trong tháng 7, nhiều bệnh nhân suy mô tạng đã được cứu giúp: nhiều trái tim tiếp tục đập, nhiều lá gan, quả thận, lá phổi, giác mạc và mô, tạng khác đã được ghép thành công. Đây là minh chứng cho sự lan tỏa của tinh thần nhân ái, là kết quả nỗ lực của các bệnh viện chủ động phát hiện, tư vấn, vận động hiến tạng, đội ngũ y bác sĩ thực hiện hồi sức, đánh giá, lấy, vận chuyển và ghép tạng trong thời gian ngắn nhất, cùng vai trò điều phối của Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia.

Bộ Y tế đề xuất 8 nhóm chính sách sửa đổi luật

Đến nay, Bộ Y tế đã trình Chính phủ 8 chính sách sửa đổi liên quan đến Luật Hiến, ghép mô, tạng. Đây sẽ là nền tảng để hoàn thiện hệ thống pháp luật về hiến, ghép mô, tạng; trong đó một số nội dung sẽ được quy định trong luật, một số nội dung khác được cụ thể hóa bằng nghị định hoặc thông tư của Bộ Y tế. Một trong 8 chính sách sửa đổi là quản lý, sử dụng mô, bộ phận cơ thể người.

Thứ tự ưu tiên ghép mô, tạng được đề xuất

Theo chính sách quản lý, sử dụng mô, bộ phận cơ thể người, thứ tự ưu tiên ghép được đề xuất lần lượt là: trường hợp cấp cứu; trẻ em; người đã hiến mô, tạng khi có chỉ định ghép; người thuộc hàng thừa kế thứ nhất của người đã hiến tạng; và người có thời gian chờ ghép lâu nhất trong danh sách chờ ghép quốc gia.

Nguyên tắc điều phối ghép tạng: công bằng, minh bạch, khách quan

Về nguyên tắc điều phối ghép tạng, TS Nguyễn Hoàng Phúc nhấn mạnh phải đảm bảo hòa hợp giữa người hiến và người được ghép, công bằng, minh bạch, khách quan; ưu tiên theo mức độ khẩn cấp, mức độ tương thích khoa học và hiệu quả điều trị. Đồng thời, việc điều phối phải tuân thủ danh sách chờ ghép quốc gia và quy trình điều phối quốc gia, bảo đảm hài hòa giữa hiệu quả điều phối quốc gia với việc khuyến khích các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phát hiện, vận động, hồi sức và duy trì người hiến sau chết não, chết tuần hoàn.

Kỳ vọng tháo gỡ rào cản, mở rộng nguồn tạng hiến

Thực tế hiện nay, cả nước vẫn có hàng chục nghìn người mắc các bệnh lý có chỉ định ghép tạng, trong khi nguồn tạng hiến rất khan hiếm. TS Nguyễn Hoàng Phúc cho biết việc sửa đổi các quy định được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều rào cản đang tồn tại, đặc biệt là các đề xuất liên quan đến độ tuổi người hiến tạng, điều kiện hiến tạng từ người chết não, quản lý, sử dụng mô tạng và bổ sung quy định về hiến tạng từ người chết tuần hoàn (còn gọi chết tim).

Việc hoàn thiện Luật Hiến, ghép mô, tạng không chỉ tháo gỡ vướng mắc pháp lý sau gần 20 năm thực thi, mà còn mở ra cơ hội hồi sinh cho hàng nghìn người bệnh đang chờ ghép trên cả nước. Đây cũng là cơ sở để ngành y tế huy động hiệu quả hơn nguồn lực từ các bệnh viện, đội ngũ y bác sĩ và cộng đồng trong công tác hiến, ghép mô, tạng thời gian tới.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khỏe & Đời sống - Cơ quan ngôn luận của Bộ Y tế, ngày 3/8/2026.