Khám sàng lọc miễn phí tại trạm y tế: Bộ Y tế đề xuất 7 nhóm đối tượng

Bộ Y tế đang hoàn thiện dự thảo Hướng dẫn triển khai khám sàng lọc miễn phí tại trạm y tế xã, phường, đặc khu, với 7 nhóm đối tượng từ phụ nữ mang thai đến người cao tuổi. Mục tiêu là xây dựng phương pháp tổ chức phù hợp để các địa phương triển khai thống nhất trên toàn quốc.

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp. Ảnh: Trần Minh/SKĐS

Hoàn thiện hướng dẫn khám sàng lọc miễn phí

PGS.TS Nguyễn Thị Liên Hương, Thứ trưởng Bộ Y tế, vừa chủ trì cuộc họp đôn đốc tiến độ xây dựng Hướng dẫn triển khai khám sàng lọc miễn phí tại trạm y tế, với sự tham dự của đại diện các Cục, Vụ, Viện, Trung tâm và bệnh viện.

7 nhóm đối tượng được đề xuất khám sàng lọc

Phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tuổi

• Phụ nữ mang thai và thai nhi: sàng lọc trầm cảm, suy dinh dưỡng bào thai, đánh giá phát triển thai qua siêu âm;
• Trẻ sơ sinh: sàng lọc khiếm thính bẩm sinh, bệnh tim bẩm sinh, khuyết tật vận động, giác quan, thần kinh, tâm thần, trí tuệ;
• Trẻ từ sơ sinh đến dưới 6 tuổi: sàng lọc suy dinh dưỡng (đo chiều cao, cân nặng, BMI); bệnh về mắt, răng miệng, tai mũi họng; dị tật khe hở môi vòm, rối loạn tự kỷ, lao, hen.

Học sinh và sinh viên

• Học sinh: sàng lọc suy dinh dưỡng; bệnh về mắt, răng miệng (sâu răng, viêm lợi, lệch lạc), tai mũi họng; cong vẹo cột sống, biến dạng xương khớp; đánh giá trầm cảm, lo âu, rối loạn nhân cách và hành vi;
• Sinh viên: sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu; một số bệnh ung thư theo độ tuổi, giới; đánh giá trầm cảm, lo âu, tâm thần phân liệt, động kinh.

Người trưởng thành và người cao tuổi

• Người từ 16 đến dưới 60 tuổi: sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, một số bệnh ung thư; đánh giá sức khỏe tâm thần, sa sút trí tuệ; sàng lọc đột quỵ cho người trên 40 tuổi và bệnh nghề nghiệp;
• Người từ 60 tuổi trở lên: sàng lọc tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, sa sút trí tuệ, trầm cảm, nguy cơ ngã và loãng xương.

Học hỏi kinh nghiệm quốc tế

Thứ trưởng Nguyễn Thị Liên Hương cho biết, tại Hội nghị Bộ trưởng Y tế ASEAN lần thứ 17, nhiều nước như Indonesia, Philippines, Malaysia, Thái Lan đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn triển khai khám sàng lọc.

Theo Thứ trưởng, ở nhiều nước, bước đầu tiên không phải là đưa người dân ngay đến cơ sở y tế để khám chuyên sâu, mà là sàng lọc ban đầu qua bảng câu hỏi trên ứng dụng điện thoại. Người dân tự khai thông tin, hệ thống xác định những trường hợp có yếu tố nguy cơ, sau đó cơ sở y tế lập danh sách và mời những người cần khám chuyên sâu.

Qua trao đổi với TS. Angela Pratt, Trưởng Đại diện Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tại Việt Nam, khó khăn chủ yếu không nằm ở việc xây dựng phương pháp sàng lọc cho từng bệnh, mà ở cách tổ chức và triển khai chương trình trên thực tế.

Phân biệt sàng lọc miễn phí và khám chuyên sâu

Thứ trưởng nhấn mạnh cần phân biệt rõ khám sàng lọc miễn phí cho toàn dân và khám chuyên sâu tại cơ sở y tế – đây là hai bước khác nhau trong cùng một quy trình. Các văn bản hiện có về khám sức khỏe định kỳ chủ yếu phục vụ hoạt động khám tại cơ sở y tế, nên chương trình sàng lọc miễn phí cần một hướng dẫn riêng.

Những nội dung cần hoàn thiện

Các đơn vị được yêu cầu hoàn thiện quy trình cho từng nhóm bệnh, gồm: quy trình và công cụ sàng lọc ban đầu, cách người dân tiếp cận và tự khai thông tin, tiêu chí phân loại nguy cơ, tiêu chí chuyển sang đánh giá chuyên sâu, kết nối dữ liệu với cơ sở y tế và quy trình khám chuyên sâu sau sàng lọc.

Cục Phòng bệnh được giao tham mưu đề nghị WHO tổ chức hội thảo với các nước ASEAN và khu vực Tây Thái Bình Dương để chia sẻ kinh nghiệm, đồng thời xây dựng kế hoạch riêng về khám sàng lọc với tiến độ, lộ trình và trách nhiệm rõ ràng. Trong khi chờ hướng dẫn thống nhất, các địa phương vẫn tiếp tục triển khai các nội dung phù hợp theo chỉ đạo hiện hành.

Dự thảo hướng dẫn khám sàng lọc miễn phí với 7 nhóm đối tượng cho thấy định hướng đưa công tác phát hiện sớm bệnh tật về gần người dân, ngay tại trạm y tế. Việc xác định đúng bản chất của sàng lọc cộng đồng, tách biệt với khám chuyên sâu, là điều kiện để mô hình khả thi và được triển khai thống nhất trên cả nước.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khỏe & Đời sống – "Nghiên cứu hướng dẫn phương pháp khám sàng lọc phù hợp để các địa phương triển khai" (29/9/2026).