Kỹ thuật ECMO cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân mỗi năm tại Việt Nam

Kỹ thuật ECMO (trao đổi oxy qua màng ngoài cơ thể) hiện giúp cứu sống khoảng 1.000 người bệnh mỗi năm tại Việt Nam, riêng Bệnh viện Bạch Mai đã điều trị thành công khoảng 200 trường hợp. Thông tin được chia sẻ tại chương trình sinh hoạt khoa học "Cập nhật ECMO: Từ lý thuyết đến thực hành" diễn ra trong hai ngày 24–25/9/2026 tại Bệnh viện Bạch Mai.

Các học viên tham gia chương trình sinh hoạt khoa học về kỹ thuật ECMO tại Bệnh viện Bạch Mai. Ảnh: Thế Anh/SKĐS

ECMO – "cứu cánh" cho người bệnh suy tim, suy hô hấp nặng

Theo PGS.TS.BS Đỗ Ngọc Sơn, Giám đốc Trung tâm Hồi sức tích cực, Bệnh viện Bạch Mai, ECMO là kỹ thuật hỗ trợ hô hấp và tuần hoàn cho những người bệnh suy tim, suy hô hấp nặng khi các biện pháp điều trị thông thường không còn đáp ứng. Hệ thống sử dụng một vòng tuần hoàn bên ngoài cơ thể: máu của người bệnh được dẫn ra ngoài, trao đổi oxy qua màng rồi được đưa trở lại cơ thể.

Nhờ cơ chế này, ECMO giúp "thay thế" tạm thời một phần chức năng của tim và phổi, tạo thời gian để các cơ quan tổn thương có cơ hội hồi phục hoặc để bác sĩ thực hiện các can thiệp điều trị tiếp theo. Đây là một trong những kỹ thuật hồi sức chuyên sâu, đòi hỏi hệ thống trang thiết bị chuyên dụng và đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản.

Với khoảng 1.000 người bệnh được cứu sống mỗi năm trên cả nước, kỹ thuật ECMO đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong hồi sức cấp cứu tại Việt Nam.

Bệnh viện Bạch Mai triển khai "ECMO thức tỉnh"

Bệnh viện Bạch Mai bắt đầu tiếp cận kỹ thuật ECMO từ gần 20 năm trước. Thời gian gần đây, đơn vị đã áp dụng phương pháp "ECMO thức tỉnh" với VA-ECMO (ECMO hỗ trợ cả tim và phổi). Với phương pháp này, người bệnh có thể duy trì trạng thái tỉnh táo, chỉ cần gây tê tại chỗ thay vì gây mê toàn thân như trước.

Ca bệnh điển hình: thiết lập VA-ECMO trong 30 phút

Một trường hợp tiêu biểu được chia sẻ là nữ bệnh nhân 21 tuổi nhập viện do viêm cơ tim cấp. Ê-kíp điều trị đã thiết lập VA-ECMO trong vòng 30 phút mà không cần gây mê hay đặt ống nội khí quản thở máy. Trong suốt quá trình hỗ trợ, người bệnh vẫn tỉnh táo và có thể cử động bình thường. Sau vài ngày, khi cơ tim hồi phục, bệnh nhân được ngừng ECMO và xuất viện.

Lợi ích và giới hạn của phương pháp

Theo các chuyên gia, "ECMO thức tỉnh" mang lại nhiều lợi ích:

• Giúp bác sĩ theo dõi sát các biểu hiện thần kinh, phản xạ hô hấp và tình trạng huyết động của người bệnh;
• Hạn chế nguy cơ nhiễm trùng bệnh viện;
• Rút ngắn thời gian nằm viện;
• Giảm gánh nặng chi phí điều trị.

Tuy nhiên, phương pháp này không thể áp dụng cho mọi trường hợp. Việc triển khai đòi hỏi lựa chọn người bệnh chặt chẽ và sự phối hợp nhịp nhàng giữa ê-kíp hồi sức và ê-kíp can thiệp tim mạch.

Đào tạo kỹ thuật ECMO bằng phòng thực hành mô phỏng chuẩn quốc tế

Để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, Bệnh viện Bạch Mai đã đưa vào vận hành phòng thực hành mô phỏng theo chuẩn quốc tế. Chương trình đào tạo áp dụng phương pháp Simulation-based Training (đào tạo dựa trên mô phỏng) với các kịch bản lâm sàng sát thực tế.

Nội dung thực hành bao gồm kỹ thuật đặt canula, theo dõi người bệnh VA-ECMO và VV-ECMO, nhận biết và xử trí các biến chứng. Sau mỗi tình huống, học viên cùng giảng viên tham gia phiên thảo luận chuyên sâu (debriefing) để rút kinh nghiệm, giúp củng cố kỹ năng và khả năng ra quyết định trong điều kiện áp lực cao.

Chương trình năm nay thu hút đông đảo cán bộ y tế từ nhiều bệnh viện lớn trên cả nước như Bệnh viện Chợ Rẫy, các đơn vị tuyến đầu khu vực miền Bắc, miền Trung, cùng các bác sĩ đến từ Malaysia. TS.BS Lê Anh Thư, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo và Nghiên cứu Y dược Bạch Mai, cũng tham gia chia sẻ tại chương trình.

Hướng tới mạng lưới ECMO rộng khắp toàn quốc

Bệnh viện Bạch Mai nhấn mạnh vai trò của làm việc nhóm và kết nối mạng lưới trong triển khai ECMO. Mục tiêu của bệnh viện là xây dựng mạng lưới ECMO rộng khắp trên toàn quốc, chuẩn hóa tay nghề và nhân rộng kỹ thuật, để ngày càng nhiều người bệnh nặng được tiếp cận phương pháp hồi sức hiện đại này ngay tại các cơ sở y tế trong nước.

Song song với đào tạo nhân lực, việc đầu tư đồng bộ hệ thống máy ECMO, thiết bị theo dõi huyết động, máy thở và các trang thiết bị hồi sức tích cực là điều kiện quan trọng để các bệnh viện có thể tiếp nhận và làm chủ kỹ thuật.

Kết luận

Việc kỹ thuật ECMO cứu sống khoảng 1.000 người bệnh mỗi năm cho thấy những bước tiến rõ rệt của ngành hồi sức cấp cứu Việt Nam. Với các phương pháp mới như "ECMO thức tỉnh" cùng mô hình đào tạo mô phỏng chuẩn quốc tế, Bệnh viện Bạch Mai đang góp phần chuẩn hóa và lan tỏa kỹ thuật cao, mở thêm cơ hội sống cho những người bệnh suy tim, suy hô hấp nặng trên cả nước.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khỏe & Đời sống – "ECMO cứu sống khoảng 1.000 bệnh nhân mỗi năm tại Việt Nam" (24/9/2026).