Phục hồi chức năng hướng tới mạng lưới "đa tầng, đa cực, đa trung tâm"

Trước nhu cầu phục hồi chức năng ngày càng tăng do già hóa dân số và gia tăng bệnh không lây nhiễm, PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, Giám đốc Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM, đề xuất phát triển phục hồi chức năng theo mô hình mạng lưới "đa tầng, đa cực, đa trung tâm", đưa năng lực chuyên môn đến gần người bệnh hơn.

Kỹ thuật viên tập vật lý trị liệu cho người bệnh tại Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM. Ảnh: Mimosa/SKĐS

Nhu cầu phục hồi chức năng tăng nhanh

Theo PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, nhu cầu phục hồi chức năng đang tăng nhanh do nhiều nguyên nhân: dân số già hóa, bệnh không lây nhiễm gia tăng và số người sống sau đột quỵ hay chấn thương ngày càng nhiều.

Tuy nhiên, năng lực phục hồi chức năng giữa các địa phương còn chênh lệch, dịch vụ chuyên sâu chưa phân bố đồng đều và nhân lực vẫn còn thiếu. Điều này khiến nhiều người bệnh chưa được tiếp cận dịch vụ phù hợp, đúng thời điểm.

Từ "một cơ sở" sang "một mạng lưới"

Thay vì phát triển từng cơ sở riêng lẻ, PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng đề xuất xây dựng một mạng lưới phục hồi chức năng liên kết, chia sẻ năng lực chuyên môn. Sự thay đổi này thể hiện qua các chuyển dịch:

• Từ "một cơ sở" thành "một mạng lưới";
• Từ "một địa phương" sang "liên kết vùng";
• Từ "chuyển tuyến" sang "chia sẻ năng lực";
• Từ tập trung chuyên môn sang lan tỏa chuyên môn.

Mô hình "đa tầng, đa cực, đa trung tâm" là gì?

Đa tầng

Phân tầng theo mức độ chuyên môn và nhu cầu của người bệnh. Các bệnh viện có năng lực cao sẽ hỗ trợ bệnh viện đa khoa, trung tâm y tế và trạm y tế.

Đa cực

Hình thành nhiều đầu mối chuyên môn cùng phát triển song song, hỗ trợ lẫn nhau và lan tỏa năng lực trong toàn mạng lưới.

Đa trung tâm

Có nhiều điểm cung cấp dịch vụ phục hồi chức năng, đưa dịch vụ đến gần người dân hơn. Mục tiêu là người bệnh được tiếp cận chuyên môn phù hợp ở từng giai đoạn điều trị mà không phải đi quá xa.

"Đưa năng lực đến với người bệnh"

Mô hình mới đặt ra yêu cầu thay đổi cách nhìn về chuyển tuyến: thay vì "đưa người bệnh đi", cần "đưa năng lực đến với người bệnh" thông qua hội chẩn từ xa, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật, hỗ trợ từ xa và phối hợp hai chiều giữa các cơ sở.

Theo PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, quá trình chuyển giao cần được thực hiện hoàn chỉnh: đánh giá nhu cầu, chuẩn hóa quy trình, đào tạo, giám sát ca bệnh và đánh giá kết quả. Chỉ khi địa phương tự thực hiện được một cách an toàn, việc chuyển giao mới thực sự hiệu quả.

Phát triển theo "hành trình người bệnh"

Thay vì phát triển từng kỹ thuật riêng lẻ, mạng lưới phục hồi chức năng cần kết nối các giai đoạn điều trị liên tục của người bệnh, chẳng hạn:

• Người bệnh đột quỵ: từ giai đoạn cấp tính đến phục hồi chức năng sớm, phục hồi chức năng chuyên sâu, điều trị ngoại trú và tái hòa nhập cộng đồng;
• Người cao tuổi: từ phòng ngừa té ngã đến phục hồi chức năng ban ngày, tại nhà và tại cộng đồng.

Bước đi cụ thể tại TP.HCM

Một ví dụ thực tiễn của mô hình mạng lưới là việc Bệnh viện Giao thông vận tải TP.HCM dự kiến về chung với Bệnh viện Phục hồi chức năng – Điều trị bệnh nghề nghiệp TP.HCM vào đầu tháng 10/2026. Sự kết hợp này giúp nối liền quá trình từ phát hiện bệnh nghề nghiệp đến điều trị chuyên sâu, tăng cường dự phòng, tư vấn sức khỏe cho doanh nghiệp vận tải và tạo điều kiện đào tạo, chia sẻ chuyên môn giữa hai đơn vị.

Kết luận

Theo PGS.TS.BS Phan Minh Hoàng, thước đo của phục hồi chức năng không nằm ở số lượng cơ sở, mà ở việc có bao nhiêu người bệnh được phục hồi tốt hơn, được tiếp cận đúng chuyên môn, đúng thời điểm và trở lại với gia đình, công việc, cộng đồng. Mô hình mạng lưới "đa tầng, đa cực, đa trung tâm" chính là hướng đi để hiện thực hóa mục tiêu đó.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khỏe & Đời sống – "Phục hồi chức năng hướng tới mạng lưới đa tầng, đa cực" (26/9/2026).