Bộ Y tế đề xuất quy định mới về độ tuổi hiến bộ phận cơ thể người

Bộ Y tế vừa công bố dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) để lấy ý kiến góp ý rộng rãi. Điểm đáng chú ý trong dự thảo là các quy định cụ thể hơn về độ tuổi và điều kiện được hiến bộ phận cơ thể người, cả khi còn sống lẫn sau khi qua đời, nhằm khắc phục những bất cập sau 20 năm thi hành luật hiện hành.

Đề xuất độ tuổi hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống

Theo dự thảo, người từ đủ 18 tuổi trở lên được hiến bộ phận cơ thể người khi còn sống cho người là thành viên trong gia đình. Riêng trường hợp hiến cho người ngoài gia đình, độ tuổi tối thiểu được nâng lên 25 tuổi trở lên.

Quy định phân tách hai mốc tuổi này được Bộ Y tế lý giải nhằm phòng ngừa tình trạng lợi dụng danh nghĩa hiến tự nguyện để mua bán mô, bộ phận cơ thể người trá hình - một trong những bất cập mà luật hiện hành năm 2006 chưa kiểm soát chặt chẽ.

Điều kiện hiến bộ phận cơ thể sau khi chết não, chết tuần hoàn

Dự thảo cũng quy định rõ hai nhóm trường hợp hiến sau khi qua đời:

• Người từ đủ 18 tuổi trở lên đã đăng ký hiến; nếu chưa đăng ký thì phải có nguyện vọng thể hiện bằng lời nói với cha, mẹ hoặc người giám hộ, hoặc bằng văn bản, và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý. Cha, mẹ hoặc người giám hộ chịu trách nhiệm trước pháp luật về nguyện vọng của người hiến.
• Người dưới 18 tuổi cũng có thể hiến bộ phận cơ thể sau khi qua đời, với điều kiện đã thể hiện nguyện vọng trước khi chết (bằng lời nói hoặc văn bản) và được cha, mẹ hoặc người giám hộ đồng ý.

Đây là điểm mới so với luật hiện hành, vốn chưa cho phép người dưới 18 tuổi đăng ký hiến sau khi chết.

Vì sao Bộ Y tế đề xuất sửa đổi luật sau 20 năm thi hành?

Theo Bộ Y tế, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác năm 2006 đã tạo hành lang pháp lý quan trọng cho lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam. Tính đến tháng 3/2026, cả nước đã thực hiện tổng số 11.187 ca ghép bộ phận cơ thể người, trong đó ghép thận chiếm 9.969 ca, ghép gan 1.005 ca, ghép tim 177 ca và ghép phổi 27 ca.

Tuy vậy, quá trình thi hành cũng bộc lộ một số hạn chế cần giải quyết, bao gồm:

• Thiếu hành lang pháp lý cho việc hiến, lấy mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết tuần hoàn (chết tim), trong khi luật hiện hành chỉ cho phép lấy tạng sau khi chết não. Trên thế giới, tỷ lệ tạng hiến từ người chết tuần hoàn năm 2024 chiếm khoảng 28% tổng số tạng hiến.
• Quy định về độ tuổi người hiến còn bất cập, chưa đủ chặt chẽ để phòng ngừa mua bán mô, bộ phận cơ thể người trá hình.
• Thiếu quy định về ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động hiến, lấy, ghép và điều phối mô, bộ phận cơ thể người.
• Một số điều kiện đối với cơ sở y tế thực hiện ghép tạng không còn phù hợp, như yêu cầu bắt buộc phải có "đơn vị ghép thực nghiệm".
• Còn khoảng trống pháp lý liên quan đến máu, tế bào và các sản phẩm từ tế bào, mô.
• Chế độ, chính sách đối với người hiến còn nhiều bất cập, chưa có cơ chế tài chính rõ ràng cho hoạt động hồi sức, bảo quản, vận chuyển, xét nghiệm sàng lọc và điều phối mô, bộ phận cơ thể người.

Ý nghĩa đối với ngành y tế và các cơ sở khám chữa bệnh

Nếu được thông qua, những thay đổi này được kỳ vọng mở rộng nguồn tạng hiến hợp pháp, đặc biệt từ nhóm người hiến sau khi chết tuần hoàn - đối tượng chưa được pháp luật hiện hành công nhận. Đồng thời, việc quy định rõ ràng hơn về độ tuổi và điều kiện hiến giúp hạn chế nguy cơ lợi dụng chính sách nhân đạo để trục lợi.

Đối với các bệnh viện, trung tâm ghép tạng và cơ sở khám chữa bệnh, dự thảo luật cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện năng lực chuyên môn, trang thiết bị hồi sức, bảo quản và xét nghiệm sàng lọc mô, bộ phận cơ thể người để đáp ứng các quy định mới một khi luật được ban hành.

Kết luận

Dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) đang trong giai đoạn lấy ý kiến góp ý. Việc quy định rõ độ tuổi, điều kiện hiến khi còn sống và sau khi qua đời, cùng định hướng mở rộng nguồn tạng hiến từ người chết tuần hoàn, được xem là bước điều chỉnh cần thiết sau 20 năm thi hành luật hiện hành, hướng tới hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực ghép tạng tại Việt Nam.

Nguồn tham khảo: Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (xaydungchinhsach.chinhphu.vn) - "Đề xuất các trường hợp được hiến bộ phận cơ thể người", ngày 13/8/2026.