TPHCM xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe người cao tuổi theo mô hình 5 tầng

UBND TPHCM vừa phê duyệt Đề án phát triển hệ thống chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn 2045. Điểm nhấn là tổ chức chăm sóc theo 5 tầng liên thông, từ tự chăm sóc, cộng đồng, tại nhà, cơ sở lưu trú đến bệnh viện.

Ảnh: Mimosa (Báo Sức khỏe & Đời sống)

Đề án chăm sóc sức khỏe người cao tuổi giai đoạn 2026–2030

Theo Quyết định số 6655/QĐ-UBND ngày 8/10/2026, đề án hướng tới xây dựng hệ thống chăm sóc đồng bộ, liên thông, lấy người cao tuổi làm trung tâm; trong đó chăm sóc tại nhà và cộng đồng là nền tảng, chuyên ngành Lão khoa giữ vai trò trụ cột chuyên môn. Sở Y tế TPHCM được giao làm cơ quan thường trực triển khai.

Già hóa dân số đặt ra nhu cầu chăm sóc dài hạn

Tính đến 30/6/2025, sau sắp xếp đơn vị hành chính, TPHCM ước có khoảng 1,7 triệu người từ 60 tuổi trở lên, chiếm hơn 12% dân số. Trước đó, giai đoạn 2017–2023, địa bàn TPHCM (trước sắp xếp) tăng thêm hơn 182.000 người cao tuổi, bình quân gần 30.000 người mỗi năm.

Tình trạng sức khỏe người cao tuổi

Chương trình khám sức khỏe người cao tuổi năm 2024 với hơn 329.000 lượt người được lập hồ sơ và khám tại trạm y tế ghi nhận:

• 61,6% bị tăng huyết áp; 25,68% mắc hoặc nghi ngờ đái tháo đường;
• 18,3% có dấu hiệu tiền suy yếu, 1,3% có dấu hiệu suy yếu;
• 2,2% cần hỗ trợ trong hoạt động cơ bản như ăn uống, tắm rửa, mặc quần áo, di chuyển;
• 7,9% cần hỗ trợ sinh hoạt thường ngày như mua sắm, nấu ăn, dọn dẹp.

Những con số cho thấy nhu cầu chăm sóc không dừng ở khám bệnh, kê đơn mà còn cần theo dõi thường xuyên, phục hồi chức năng, hỗ trợ dinh dưỡng, vận động và sinh hoạt.

Mô hình chăm sóc người cao tuổi 5 tầng

1. Tầng 1: Tự chăm sóc và nâng cao sức khỏe.
2. Tầng 2: Chăm sóc hỗ trợ tại cộng đồng.
3. Tầng 3: Chăm sóc hỗ trợ tại nhà.
4. Tầng 4: Chăm sóc tại cơ sở lưu trú.
5. Tầng 5: Chăm sóc tại bệnh viện.

Việc chuyển giữa các tầng dựa trên đánh giá tình trạng sức khỏe, mức độ phụ thuộc và nhu cầu chăm sóc của từng người theo quy trình thống nhất, khắc phục tình trạng chăm sóc phân tán, thiếu liên tục.

Các giải pháp triển khai

• Rà soát, lập danh sách người cao tuổi tại từng xã, phường, đặc khu; cập nhật nhóm nguy cơ, người sống một mình;
• Khám sức khỏe định kỳ, phát hiện sớm bệnh tật, cập nhật hồ sơ sức khỏe điện tử để kết nối các tầng chăm sóc;
• Củng cố chuyên ngành Lão khoa, đào tạo nhân lực, phát triển cơ sở chăm sóc người cao tuổi và ứng dụng công nghệ;
• Xây dựng môi trường sống thân thiện: không gian cộng đồng, công trình công cộng, giao thông, nhà ở;
• Huy động cộng đồng, đoàn thể, nguồn lực xã hội và hợp tác quốc tế.

Kế thừa từ các chương trình đã triển khai

Từ năm 2023, TPHCM thí điểm khám phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm ở người cao tuổi và mở rộng ra toàn bộ phường, xã năm 2024. Theo số liệu công bố năm 2025, chương trình đã lập cơ sở dữ liệu sức khỏe cho hơn 526.000 người cao tuổi, phát hiện thêm 49.197 trường hợp tăng huyết áp và 26.375 trường hợp nghi ngờ đái tháo đường.

Thành phố cũng duy trì 184 câu lạc bộ "Người cao tuổi giúp người cao tuổi" và hỗ trợ đóng BHYT cho hơn 530.000 người trên 65 tuổi thuộc diện quy định từ ngày 14/11/2025.

Ý nghĩa của mô hình

Hiệu quả hệ thống chăm sóc không chỉ thể hiện qua số cơ sở hay giường bệnh, mà ở khả năng giúp người cao tuổi được chăm sóc phù hợp, liên tục, thuận tiện ngay tại nơi sinh sống. Mô hình 5 tầng cũng mở ra nhu cầu lớn về dịch vụ phục hồi chức năng, chăm sóc tại nhà và trang thiết bị hỗ trợ người cao tuổi trong thời gian tới.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khỏe & Đời sống – "TPHCM xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi theo 5 tầng" (13/10/2026).